Hierbij enkele situaties die verlegen personen op hun levensweg kunnen beleven. De gesprekstechnieken en hieronder vermelde concrete tips worden in onze cursussen en vormingen verder ingeoefend. Wie reeds vroeger naar tips op speurtocht wil gaan, verwijzen we naar de literatuurlijst die voor ieder lid op aanvraag beschikbaar is. Ook deelname aan onze activiteiten met lotgenoten wordt zeer warm aanbevolen, aangezien het positieve sociale contact enorm belangrijk is voor het zelfvertrouwen en zelfbeeld.

Negatief zelfbeeld: ‘Ik kan dat niet’, ‘Ik ben er niet handig genoeg voor’, ‘Ik ben niet sociaal vaardig genoeg’. Door pijnlijke ervaringen in het verleden kan er zich een negatief zelfbeeld (ook vroeger minderwaardigheidscomplex genoemd) vormen waardoor automatisch minder initiatieven worden genomen.
Tips: Via het uitdagen van gedachten (zie ‘piekeren’) creëert men helpende en opbouwende gedachten. In plaats van de schuld bij de omstandigheden of bij anderen te leggen en kostelijke tijd te verliezen, doet men er zelf iets aan en zoekt men proactief naar oplossingen. In cursussen met lotgenoten waarin dit bespreekbaar wordt gemaakt, vermindert de schaamte en schroom om er over te spreken en neemt het zelfvertrouwen en de durf geleidelijk aan toe.

Piekeren: Negatieve gedachten komen steeds maar terug. Meestal komen de basisemoties (bang, boos, bedroefd) in dit negatieve verhaal voor waarbij je ofwel nog in het verleden vertoeft ofwel reeds in de toekomst eventuele probleemsituaties aan het oplossen bent. Hoe meer je erin meegaat, hoe meer je in een steeds sneller gaande tredmolen wordt gesleurd. Dit piekeren kan jou zelfs achtervolgen in je nachtrust.
Tips:

  1. Vertellen aan een vertrouwenspersoon. Het uitspreken van de gedachten helpt je om de zaken op een rijtje te zetten en rustiger te worden zodat je gemakkelijker naar een oplossing kunt zoeken.
  2. Opschrijven en uitdagen van de gedachten. Kloppen deze gedachten met de volledige werkelijkheid? Of zou dit een interpretatie kunnen zijn vanuit een beperkte invalshoek en vervormd door mijn emotionele toestand nu. En mochten deze gedachten volledig met de werkelijkheid overeenstemmen, zijn deze gedachten dan behulpzaam? Indien niet, keer dan deze gedachten om in vb. “Al zal het niet gemakkelijk zijn, het zal wel gaan.” , “Zo erg zal het wel niet zijn.”, “Iedereen maakt wel eens een leercurve mee”, “Wat is de kans dat het werkelijk zo erg zal zijn?“.
  3. Defuseren van gedachten (Door een helpende gedachte op te roepen, wordt de remmende gedachte automatisch naar de achtergrond geduwd zodat men niet meer met het negatieve verhaal samensmelt.
  4. Mindfulness en meditatie (concentreer je op jouw ademhaling, en word rustig). Ondertussen komen de gedachten voorbij, bekijk ze gewoon en laat ze voorbij gaan.
  5. Verschillende waarnemingsposities (ga eens gaan staan in de schoenen van de ander en leef je in de gedachten, gevoelens en wensen van die persoon, ga dan eens gaan staan in de waarnemingspositie van een observator, keer dan terug naar je eigen waarnemingspositie). Dit helpt te relativeren en mild te zijn tegenover de anderen en tegenover jezelf, zodat je een verbindende communicatie zult hebben met de ander.

Sociale angsten: Verlegen personen hebben soms een sociale angst om zich onder mensen te bewegen, vb. om alleen naar een receptie of een bijeenkomst te gaan. De schrik om bekritiseerd te worden en om niet aanvaard te worden in de groep zit er bij hen in. “Wat gaan ze over mij zeggen”.
Tips:

  1. Zoals bij vele angsten is het aan te raden om hetgeen je vreest toch te doen in gecontroleerde omstandigheden (samen met een vriend(in), familie). Zoniet is de kans groot dat de angsten groter zullen worden en je het leven nog moeilijker zullen maken.
  2. Laat jezelf een leercurve toe, zodat je door de angsten te trotseren je geleidelijk aan meer durf en zelfvertrouwen krijgt.
  3. Eenmaal op een receptie/bijeenkomst , zoek oogcontact en wie het oogcontact toelaat, begin daarmee een praatje. Wacht zeker niet af tot een ander met jou contact zoekt.

Perfectionisme: Perfectionisten hebben de neiging om steeds verder te gaan, tot zelfs over hun grenzen op zoek naar bevestiging en waardering van anderen.
Tips:

  1. Heb oog voor de positieve zaken die je vandaag bent tegengekomen.
  2. Concentreer je op de krachtinspanning die je vandaag hebt verwezenlijkt om jouw doel na te streven.
  3. Haal voldoening uit het feit dat je wellicht moeilijke zaken succesvol hebt verwezenlijkt of hebt doorstaan (en laat die vanzelfsprekendheid los en schrijf het niet toe aan routine of gewoontes)
  4. Kun je je doel binnen de vastgestelde tijd bereiken, dan heb je vreugde bovenop de voldoening die je onderweg elke dag hebt gehad. Mocht het doel door omstandigheden toch niet gehaald zijn, dan heb je tenminste je best gedaan en geleerd van de ervaringen onderweg, en dan kun je tegen jezelf zeggen “Oefening baart kunst, volgende keer beter”.

Assertiviteit: Voor je mening en voor jezelf opkomen, op een vriendelijke doch besliste wijze en met respect voor de ander.
Tips:

  1. Het begint met assertief denken dat je gelijkwaardig bent aan andere mensen. Zo heb je ook gelijke rechten.
  2. Je maakt je niet druk. Als je rustig blijft, kun je veel beter nadenken over hoe je je het best kunt gedragen.
  3. Assertief gedrag stelt je in staat om nee te kunnen zeggen als iemand je uitnodigt en je geen zin hebt. Tenzij je beslist de ander een plezier te doen maar dan is het jouw keuze.
  4. Assertief gedrag biedt geen garantie dat alles je zal lukken, het vergroot alleen de kansen om wat je wenst daadwerkelijk te bereiken.

Leren neen zeggen: Voor verlegen mensen en personen met weinig zelfvertrouwen is het zeer moeilijk om neen te zeggen.
Tips:

  1. Ga in de richting wat echt waardevol is voor jou (je loopbaan, tijd doorbrengen met jouw gezin, hobbies )
  2. Er zullen altijd collega’s of kennissen zijn, die jou zullen vragen om je resterende vrije tijd voor hun doeleinden te gebruiken. Controleer of deze verzoeken echt op jouw weg van waarden liggen en indien je het niet wilt doen, durf dan op een passende manier zonder schuldgevoel te weigeren.
  3. Jouw zelfvertrouwen zal hierbij automatisch toenemen, aangezien je beslist hebt om je eigen weg op te gaan.

Kritiek ontvangen: Feedback ontvangen kan vaak verward worden met een persoonlijke aanval.
Tips:

  1. Is de persoon eigenlijk boos op de situatie of op jou? Indien op de situatie, dan hoef je dit zeker niet te zien als een persoonlijke aanval.
  2. Met volledige aandacht naar de woorden luisteren maar ook naar de gevoelens en gedachten die schuilen achter deze woorden. Als de persoon voelt dat er echt geluisterd wordt, wordt hij/zij rustiger en is er een grote kans dat hij/zij ook zal luisteren naar jouw opmerkingen en voorstellen. Dan kan je samen naar een oplossing zoeken die voor beiden voordelig is.
  3. Door de volledige aandacht naar de ander te richten, zink je niet weg in eigen gedachten. Je mist hierdoor geen delen van uitleg door een gekleurde en selectieve filter zodat je een juiste en volledige invalshoek krijgt van de gedachten en wensen van de ander.

Verbindend luisteren / Actief luisteren: Luisteren zonder te oordelen of te interpreteren. Men kan hierbij verdiepende vragen stellen. Dit helpt de gevoelens en gedachten op een rijtje te zetten, zodat het voor hem/haar veel duidelijker wordt.
Tips:

  1. Onderbreek het verhaal niet om gelijkaardige ervaringen te vertellen. Hou de aandacht volledig bij de andere persoon.
  2. Minimaliseer de gevoelens of gedachten van de ander niet : “Het is niet zo erg”,’ het zal wel overgaan“, tenzij de persoon echt gerust gesteld wilt worden.
  3. Geef enkel advies als de persoon voldoende tijd gekregen heeft om zijn gedachten en zijn gevoelens volledig te verwoorden. Check vooraf of de persoon nu ook open staat voor advies.
  4. Je kan parafraseren (met eigen woorden de gedachten en de gevoelens van de ander verwoorden) om er zeker van te zijn dat je de situatie begrijpt.

Kritiek geven: Verlegen mensen hebben meestal moeite met kritiek te uiten. Het is echter niet aangewezen wanneer je ergernis of woede moet opkroppen. En met goede feedback kun je bovendien iemand tot andere gedachten, gedrag of gevoelens brengen in de richting die jij wenst.
Tips:

  1. Vanuit de ‘ik’ vorm opdat de ander het niet als een aanval zou zien en in verdediging zou schieten (en zich zou afsluiten van jouw boodschap)
    1. persoonlijke waarneming : ik stel vast.. ,ik hoor…, ik zie …
    2. persoonlijk gevoel : ik vind het niet leuk …, ik ben echt boos …, ik ben bezorgd …
    3. persoonlijke behoefte: ik heb graag dat je op tijd bent; Ik heb graag dat het huis er netjes bij ligt.
    4. verzoek : Zou je in het vervolg op tijd kunnen komen of me tijdig bellen als je iets later bent. Zou je in de toekomst het volgende kunnen doen?
    1. Kritiek onmiddellijk na het voorval te geven (vb. bij het te laat komen, deze persoon bij jou laten komen)
    2. specifiek (met een voorbeeld)
    3. 1 zaak tegelijkertijd
    4. op een rustige en niet aanvallende manier
    5. feedback toelaten ,waarom dit gebeurd is en wat hij/zij zal doen om dit te voorkomen.

Uitstelgedrag: Vele oorzaken hiervan vind je in enkele, soms in alle van de vermelde situaties.
Tips:

  1. aanvaard jezelf
  2. motto van de VVM: niet denken, maar doen
  3. maak een leercurve van je gedrag